Książka Marka H. McCormacka Czego cię nie nauczą w Harvard Business School, wydanej przez Znak Literanova, ukazała się w USA w 1984 roku (angielski tytuł: What They Don’t Teach You at Harvard Business School ). Minęło więc ponad 40 lat – można by pomyśleć, że to pozycja przestarzała. A jednak podczas lektury przekonałem się, że wiele z podpowiedzi autora jest zaskakująco aktualnych także w 2025 roku.
Zaskoczenie – kim był autor książki

Pierwsze zaskoczenie pojawiło się już na etapie poznawania autora. Mark McCormack (1930-2003) nie był profesorem ani wykładowcą akademickim. Był praktykiem, który zbudował od podstaw IMG, firmę, która zmieniła świat marketingu sportowego. Jego historia pokazuje, że można osiągnąć ogromny sukces nie dzięki teorii, ale dzięki intuicji, obserwacji i umiejętności czytania ludzi.
Drugie zaskoczenie pojawiło się, kiedy odkryłem styl książki. To nie jest klasyczny podręcznik ani zbiór modeli biznesowych. To opowieść złożona z szeregu doświadczeń, negocjacji, anegdot i rad, które wciąż mogą działać.
Fundament biznesu według McCormacka
Autor w prostych słowach przekonuje, że biznes opiera się na trzech rzeczach:
- rozumieniu ludzi,
- umiejętności słuchania i negocjowania,
- budowaniu zaufania i reputacji.
McCormack wielokrotnie podkreśla, że sprzedaż nie zaczyna się od produktu, ale od relacji. Negocjacje wygrywa ten, kto potrafi czytać między wierszami. A marka osobista, zanim jeszcze zaczęto używać tego pojęcia, była według niego kluczem do długofalowego sukcesu.
Aktualność i dystans
Czy książka wydana w 1984 roku może być wciąż aktualna? Myślę, że tak. Oczywiście, niektóre przykłady mogą wydawać się dziś odległe od polskich realiów, jak rozmowa telefoniczna autora z wiceprezydentem USA czy kontrakty podpisywane w świecie wielkich sportowych gwiazd. Ale sedno jest uniwersalne: umiejętność pracy z ludźmi, dostrzeganie tego, co niewypowiedziane, i budowanie zaufania.
Polski menedżer czy przedsiębiorca może nie spotka na swojej drodze wiceprezydenta USA, ale na pewno będzie musiał zrozumieć, co naprawdę motywuje jego klienta, partnera czy pracownika. W tym sensie rady McCormacka są ponadczasowe.
Jedna rzecz
Jeśli miałbym wybrać jedną lekcję z książki, która zostaje w głowie, to jest to myśl dotycząca rozpoczynania nowej działalności. Oto, co pisze McCormack:
Każde udane działanie wymaga dobrej organizacji. Gdy jednak całkiem nowa firma ma już pięcioletni plan, choć jeszcze nie zarobiła ani dolara, trąci to nonsensem. Wiedzieć, dokąd się zmierza, to jedno (albo raczej: dokąd chciałoby się zmierzać), ale bez kasy można co najwyżej udać się w podróż palcem po mapie.
Mark H. McCormack, Czego cię nie nauczą w Harvard Business School, Znak Literanova, Kraków 2025
Podsumowanie
Czego cię nie nauczą w Harvard Business School to książka, która pokazuje, że w biznesie od lat chodzi o uważność, relacje i autentyczność. Nawet jeśli część historii wydaje się daleka od codzienności polskich menedżerów, to wartość tej książki tkwi w tym, że każdy czytelnik może wyciągnąć z niej coś praktycznego dla siebie.
